Stoomlocomotief NS 6513
Loc NS 6502 te Dieverbrug
De Museumstoomtram Hoorn-Medemblik is in het voorjaar van 2007 begonnen met de restauratie van stoomlocomotief ‘Neuhoffnungshütte II’ alias NS 6513. Het betreft een kleine tenderlocomotief, gebouwd voor rangeerdiensten op fabrieksterreinen. De locomotief is identiek aan de machines die de Staatsspoorwegen en later de Nederlandsche Spoorwegen als serie 6501-6512 gebruikten voor rangeerwerkzaamheden en diensten op stoomtramlijnen. De van oorsprong Duitse locomotief werd in 1978 in de collectie van het Museum opgenomen en zal worden gerestaureerd en gereconstrueerd als locomotief NS 6513. Dat is het volgende nummer uit de serie, waarvan het laatste oorspronkelijke exemplaar in 1937 werd afgevoerd.
Het restauratieproces:
|
Menu Stoomlocomotief NS 6513
Voor meer informatie over hoe u de restauratie van deze loc kunt ondersteunen: klik op de link "Steun de restauratie" hierboven.
|
Januari 2012 |
19 jan - de ketel is inmiddels van het frame gelicht, en naar de firma Jonker in Tilburg gebracht; aldaar zullen enkele aanpassingen aan de constructie worden aangebracht. |
December 2011 |
3 dec - klinkwerkzaamheden aan de rechterkolenbak: eerst wordt de klinknagel roodgloeiend gestookt, ..
|
om vervolgens snel in de te klinken verbinding te worden gestoken (in dit geval de hoeklijn waarmee de kolenbak aan het frame zal worden bevestigd) ... |
 |
waarna (foto links) de kop van de klinknagel met kracht wordt tegengehouden, zodat (foto boven) het -nog steeds roodgloeiende- uiteinde van de nagel door de klinkhamer tot een platte kop wordt geslagen. Na te zijn afgekoeld en gekrompen resulteert een zeer stevige verbinding.
foto's: B. Boekhout |
November 2011 |
Verzekeringmaatschappij Univé te Medemblik heeft een aanmoedigingsprijs van € 1.000,00 toegekend aan de vrijwilligers van het "team 6513"; Hoorn, 19 nov. 2011.
Op de foto hebben (v.l.n.r.) Stephan Kiburg, Martijn Blokker, Vincent van Baar en Frank van den Broeke zich rond de cheque geschaard.
foto: Klaas Laan
De rechter kolenbak heeft een afgezonderd compartiment gekregen, waarin de smeerpers is ondergebracht.
Voortschrijdend inzicht (zie foto uit maart 2011) heeft opgeleverd dat de oorspronkelijk bedachte plek aan de binnenzijde van het frame in de praktijk niet zou voldoen. |
Oktober 2011 |
12 okt - de achterzijde van het machinistenhuis., met de volgens historisch model nieuw vervaardigde lantarenhouders en buffers. |
September 2011 |
24 sept - het "6513-team" aan het werk: Stephan Kiburg is bezig met bevestiging van de middenbuffer, Vincent van Baar neemt maten op om de bediening van de cilinderkranen te kunnen ontwerpen en Martijn Blokker (van wie alleen een been zichtbaar is) is bezig vanuit de waterbak met het aanbrengen van pasbouten ter bevestiging van het cilinderblok.
foto R. v.d. Broeke |
Zomer 2011 |
Op 7 juli arriveerde het door de firma Tosec in
Zwolle aangemaakte bouwpakket van kolenbakken en machinistenhuis vor loc 6513 in
Hoorn. De verschillende onderdelen zijn provisorisch met bouten en moeren met
elkaar verbonden en moeten nog aaneen worden geklonken.
Op de foto het plaatsen van de rechter
kolenbak.
|
Mei 2011 |
24 mei - de bouw van het machinistenhuis verloopt voorspoedig: hier de achterzijde van het machinistenhuis (gesloten variant)....
en de voorzijde. |
De onderdelen voor het machinistenhuis liggen als een keurig bouwpakket bij de firma Tosec te Zwolle, die dit onderdeel voor ons verzorgt. U ziet de linker zijwand en, daaronder, de achterwand voor de gesloten uitvoering. (Dit bedrijf leverde ook reeds de frameplaten en de onderdelen voor het remwerk.)
foto's: Vincent van Baar
Op deze foto zijn de beide kolenbakken te zien.
|
Detailopname van het nieuwe drijfwerk. Op dit moment wordt ook gewerkt aan ketelappendages, het vacuumremwerk en het machinistenhuis met kolenbakken. |
April 2011 |
23 april - ten behoeve van de jaarlijkse donateursdag is de loc naar buiten gereden, waar hij met het inmiddels complete drijf- en remwerk te bewonderen viel.
foto: Frank van den Broeke |
Het remwerk is gemonteerd.
Een der luchtketels op z'n definitieve plek. |
Maart 2011 |
Tekst en foto's: B.Boekhout
De nieuwe remblokken zijn gegoten.
Een compromis door modernere inzichten: de loc wordt voorzien van een smeerpers, die
aanzienlijk beter zal werken dan het oorspronkelijke systeem van smering. Omdat dit een
afwijking is van het origineel, wordt de pers van buiten af niet zichtbaar; hij wordt aan de
binnenzijde van het frame bevestigd.
Vincent van Baar verricht metingen ten behoeve van de aan te brengen cilinderkranen.
Op de voorgrond een van de toekomstige luchtketels voor de reminstallatie. |
Februari 2011 |
De omvangrijke werkzaamheden aan het drijfwerk en remwerk zijn voortgezet. Op 5 februari werd achter diesellocomotief 288 een korte proefrit gemaakt over het emplacement te Hoorn, waarbij de vering en het drijfwerk werden gecontroleerd en in orde werden bevonden.
De loc zal worden afgebouwd in twee uitvoeringen:
met een gesloten huis zoals dat voorkwam op de machines die op lokaalspoorwegen werden gebruikt, en een open uitvoering zoals die oorspronkelijk voorkwam op de machines die voor rangeerdiensten waren bestemd. Deze open versie is overigens afsluitbaar met twee gordijntjes.
De gesloten versie zal gemakkelijk uitneembaar worden gemaakt.
|
|
December 2010 |
Het gerestaureerde Allan-drijfwerk is (tijdelijk) aan een zijde op de locomotief aangebracht. Delen van het drijfwerk, remwerk en pakkingbussen worden afgewerkt. De onderdelen voor de handrem zijn geleverd.
|
|
November 2010 |
Alle remhangers, de evenaar en de trekstangen zijn klaar. Het wachten is nu op de nieuwe remblokken die op dit moment worden gegoten.
Intussen wordt er gewerkt aan het inbouwen van de luchtremcilinder en de vacuumremcilinder en aan een andere klus rond het onderstel: het pasmaken van de kruiskoppen en de koppelstanglagers.
|
|
September 2010 |
Loc 6513 krijgt een geheel nieuw geconstrueerd remwerk. Dit is een exacte kopie van het remsysteem zoals door de Staatspoorwegen toegepast bij locs 604-612 (gebouwd in Tilburg).
Dit remsysteem week overigens af van de eerste drie in Duitsland gebouwde exemplaren van de locserie.
De latere wijzigingen, die bij een aantal machines zijn doorgevoerd bij het inbouwen van een vacuumrem, zijn hierin meegenomen. Een vacuumremcilinder voor de NS 6513 werd enige jaren geleden geschonken door de Rhaetische Bahn in Zwitserland. Om te kijken hoe de onderdelen passen in de locomotief is op basis van de originele bouwtekening nu een 3D tekening gemaakt.
|
|
Augustus 2010 |
Op dit moment werkt het restauratieteam iedere zaterdag verder aan de reconstructie van de onderdelen van het remwerk en de revisie van het drijfwerk. Aan de linkerzijde is de gereviseerde kruiskop met gerestaureerde drijfstang en nieuwe lagers tijdelijk aangebracht.
|
|
Juni 2010 |
De gereviseerde en gepolijste trekhaken zijn inmiddels op de locomotief aangebracht.
|
|
April 2010 |
Doordat de locomotief zich ten tijde van de werkplaatssanering in een andere loods bevindt, concentreren de werkzaamheden aan de restauratie zich tot de kleinere onderdelen. Koppelstangen krijgen een lagerrevisie, Kruiskoppen krijgen nieuwe leisloffen en pennen. Pennen en draaiende delen voor het remwerk worden vervaardigd. Doordat het remwerk van de serie NS 6500 afwijkt van de oorspronkelijke Duitse locomotief, zullen hiervoor in de komende tijd ook nieuwe replica-onderdelen worden vervaardigd. De originele trekhaken worden op dit moment gereviseerd.
|
|
Februari 2010 |
Op 6 februari kwamen de beide nieuw vervaardigde injecteurs in Hoorn aan. De nieuw gegoten behuizingen zijn bewerkt en van de benodigde kegels en afsluiters voorzien. In de komende weken wordt een proefopstelling gemaakt om te bekijken of de toestellen hun taak in de levering van het voedingswater van de ketel goed uitvoeren.
|
|
Januari 2010 |
Veel werk is besteed aan het op de veren zetten van de loc. Dit betekende onder andere het pasmaken van veerpennen, de veren van stroppen voorzien en de veerhangers aan het frame monteren. De loc staat inmiddels op de veren en heeft op het emplacement al achter dieselloc 35 heen en weer gereden.
De reeds aangebrachte delen van het drijfwerk zijn weer verwijderd. omdat de locomotief tijdens de sanering van de werkplaats in de lange rijtuigloods wordt gestald, waar het klimaat nogal vochtig is…
In het nog wel te gebruiken deel van de werkplaats wordt inmiddels verder gewerkt aan drijfwerkonderdelen als de koppelstangen en kruiskoppen en is een begin gemaakt met het remwerk, dat volledig vernieuwd moet worden. De loc krijgt overigens drie remsystemen: een handrem, een luchtrem (direct en in combinatie met trein) en een vacuümrem.
|
|
November 2009 |
Na het aanbrengen van de buffers aan beide zijden en het inbouwen van de nieuwe veren (tijdelijk), wordt op dit moment gewerkt aan het assembleren van het Allan-drijfwerk op de locomotief. Met name aan de ernstig beschadigde koppelstangen moet nog veel worden gelast, gegloeid, gericht en gefreesd. De klinkwerkzaamheden aan de voetplaat zijn inmiddels afgerond. Medio november werd een aantal gereconstrueerde afsluiters voor de machine volgens het Staatsspoor/NS-model met de oorspronkelijke bolkop vorm afgeleverd in Hoorn. |
|
September 2009 |
Alle onderdelen voor de midden- en zijbuffers zijn geleverd. Aan de voorzijde van de locomotief zijn deze inmiddels geassembleerd en tijdelijk aangebracht. Voorts zijn de (nieuwe) veren en leibanen voor het drijfwerk van de locomotief in Hoorn aangekomen. Deze onderdelen worden nu op hun plaats ingebouwd. Op 26 september 2009 werd de ketel officieel op het frame gehesen met behulp van Stoomhijskraan 39, onder toeziend oog van de leden van het Genootschap 'Ooievaar', die de restauratie van de stoomlocomotief mogelijk hebben gemaakt. In de komende periode zullen de delen van de voetplaat worden geklonken aan het frame. |
|
Juli 2009 |
Op 27 juni 2009 zijn de wielstellen met de hoofdlagers onder het frame geplaatst, zodat vervolgens het remwerk en de onderdelen van de Allan-stoomschuifbeweging op hun plaats kunnen worden pasgemaakt en afgesteld. De drijfwerkrevisie bestaat uit het polijsten van de stangen en het maken van nieuwe lagers en pennen en is al voor een deel afgerond. Later wordt het geheel weer gedemonteerd en zal het frame worden gestraald en geschilderd. De eerste buffer naar Staatsspoormodel is in ruwbouw gereed. |
|
Mei 2009 |
Op de foto is te zien dat beide nieuw gegoten injecteurhuizen en een van de peilglasarmaturen naar oorspronkelijk model zijn geleverd en een plaats hebben gekregen op de ketel (zij het voorlopig zeer tijdelijk). Vrijwel alle onderdelen voor de buffers zijn gereed. Binnenkort zullen deze tot complete exemplaren worden geassembleerd. De hoofdlagers zijn op de wielstellen aangebracht. |
|
April 2009 |
Als eerste onderdeel in de revisie zijn de wielstellen in de uiteindelijke Staatsspoorkleuren geschilderd. Met de voltooide hoofdlagers zullen ze binnen enkele weken in het locomotiefframe worden gepast. Met dezelfde gietmethode waarmee de injecteurs zijn vervaardigd, worden op dit moment bedrijfszekere peilglasarmaturen en bolkopafsluiters naar oorspronkelijk model gemaakt. Tenslotte is de locomotief van opstaptreden voorzien, wordt het (Allan-) drijfwerk hoogglans gepolijst en maakt de revisie van de vacuumremejecteur goede vorderingen. |
|
Februari 2009 |
Na het omleggen van de wielbanden en sprengringen zijn de voltooide wielstellen naar Hoorn overgebracht. De vernieuwde lagerschalen zo ingegoten met witmetaal, zodat het werk aan deze hoofdlagers kan worden afgerond. Het frame is bijna gereed met klinken. De voetplaten zijn vastgezet. Ook de ketelsteunen zijn gemaakt en aan het frame bevestigd. Er is een begin gemaakt met het reconstrueren van de spoorbuffers, naar het oorspronkelijke model van de Staatsspoorwegen. |
|
November 2008 |
De voetplaten zijn op maat gemaakt en zullen binnenkort op het frame en op de waterbakken worden geklonken. Op 15 november is de ketel tijdelijk op het frame geplaatst om de positie van de steun onder de rookkast te kunnen bepalen. Het geheel begint nu enigszins op een locomotief te lijken... |
|
Oktober 2008 |
Op 8 oktober zijn de wielbanden om de gereviseerde wielstellen aangebracht. Beide wielstellen keren nu naar Hoorn terug om in de locomotief te worden aangebracht. |
|
September 2008 |
Op 13 september is een begin gemaakt met het aanbrengen van de gereviseerde cilinders aan het frame. Het exemplaar van de rechterkant is op zijn juiste positie gebracht en zal vandaag en de komende zaterdagen door het projectteam definitief worden gemonteerd. |
|
Augustus 2008 |
Na het klinken van het locomotiefframe wordt gewerkt aan de bouw van de aspotten waarin de wielstellen zullen worden gelagerd. De schenen in het frame worden voor deze aspotten pas gemaakt. Ook de voetplaten worden pasgemaakt, alsmede kleinere steunen in het frame, die het drijfwerk zullen moeten gaan geleiden. Een deel ervan is tijdelijk op het frame geplaatst om de posities ervan te bepalen. Het drijfwerk wordt overigens verder gereviseerd en van nieuwe lagers en bussen voorzien. De wielstellen worden bij een sponsor van het project verder afgewerkt.
|
|
Mei 2008 |
Machinefabriek Duyvis in Koog aan de Zaan heeft op 17 mei beide wielstellen en de twee cilinderblokken van de locomotief afgeleverd na revisie. Door middel van speciale koeltechnieken zijn nieuwe assen met de wielen verenigd en zijn de wielen van nieuwe kruktappen voorzien. De cilinders zijn uitgekotterd en via dezelfde techniek van nieuwe bussen voorzien. De spiegels van de schuifkasten zijn opnieuw gevlakt. In de komende periode wordt het klinkwerk aan het frame afgerond en zullen de wielstellen van nieuwe wielbanden worden voorzien. Daarna krijgen de cilinders en de wielstellen hun definitieve plaats in het frame van de locomotief.
|
|
April 2008 |
Waterbakken, frameplaten en bufferbalken worden inmiddels al een groot aantal zaterdagen tot een geheel frame samengeklonken. Vele honderden klinknagels hebben hun definitieve plaats gekregen. Op 5 april is een begin gemaakt met het pasmaken van de voetplaat
Bij Machinefabriek Duyvis in Koog aan de Zaan is een begin gemaakt met het reviseren van de beide wielstellen en de twee cilinders van de locomotief.
|
|
Januari 2008 |
Nu de exacte plaats van de cilinders is bepaald, zijn waterbakken en frameplaten op 12 januari samengebouwd tot een compleet locomotiefframe. Een eerste mijlpaal in het restauratieproces is nu bereikt.
Er wordt verder gewerkt aan de reconstructie van de beide bufferbalken inclusief tram stoot- en trekwerk (de middenbuffer dus).
|
|
December 2007 |
De klinkwerkzaamheden aan de waterbakken zijn afgerond. Thans wordt gewerkt aan het uitlijnen en positioneren van de cilinders op de beide zijframeplaten. De scheenstukken zijn geplaatst. Ook is een begin gemaakt met de reconstructie van de beide bufferbalken inclusief tram stoot- en trekwerk (de middenbuffer dus). Als beide deelprojecten zijn afgerond, kan het frame definitief worden samengeklonken en gestraald.
|
|
November 2007: Aanvang van de klinkwerkzaamheden! |
Op 3 november is een begin gemaakt met het samenstellen van de waterbakken van de locomotief door middel van klinknagels. In de komende tijd zullen de gereconstrueerde waterbakken en het frame worden geklonken. In totaal zullen circa 2500 klinknagels in de locomotief worden verwerkt.
|
|
Werkzaamheden tot oktober 2007 |
In uitvoering
- Voor het frame zijn hoekprofielen vervaardigd, waarin gaten worden geboord, zodat de eerste delen van het frame kunnen worden geklonken.
- De originele wielstellen zijn ontdaan van wielbanden en assen. Deze worden vervangen. De originele aspotten zijn voorzien van onderpotten met smeersysteem. Thans wordt gewerkt aan de scheenstukken.
- De stoomschuifbeweging voor de rechterzijde is geheel gerestaureerd. na het vervaardigen van bronzen voeringen en pennen is het geheel blank geschuurd.Thans wordt aan de linkerzijde gewerkt.
- Bij het vacuumremsysteem concentreren de werkzaamheden zich op de reconstructie van vele kleine onderdelen van de bronzen ejecteur voor de vacuümrem
Voltooid
De gerestaureerde luchtpomp is met perslucht getest.
|
Moderne computertechnologie ingezet bij de reconstructie van een antieke stoomlocomotief! Te zien is het resultaat van de stollingssimulatie die is uitgevoerd om de beste gietmethode voor de nieuwe Gresham & Graven injecteurs te kunnen bepalen. Hoe lichter de kleur, hoe langer het stollen duurt. Nu dit stadium met succes doorlopen is, kan binnenkort het daadwerkelijke gieten gaan plaatsvinden.
|
Werkzaamheden tot augustus 2007 |
In uitvoering
- Reconstructie frame
- Reconstructie waterbakken
- Restauratie ejecteur voor de vacuümrem
- Reconstructie aspotten
- Restauratie drijfwerk (stoomschuifbeweging)
Voltooid
- Restauratie luchtpomp
|
|
Werkzaamheden tot juni 2007 |
In uitvoering
- Reconstructie frame
- Reconstructie waterbakken
- Restauratie ejecteur voor de vacuümrem
- Reconstructie aspotten
- Restauratie drijfwerk (stoomschuifbeweging)
Voltooid
- Restauratie luchtpomp
|
|
Voorbereiding |
In de winter 2006/2007 is de staat van de locomotief onderzocht. Nadat deze geheel is gedemonteerd, is een zestig pagina’s tellend restauratieplan opgesteld met een waardestelling volgens het Nationaal Register Mobiel Erfgoed. Belangrijke conclusies: door aantasting van het oorspronkelijke slechte plaatmateriaal dient een nieuw frame te worden vervaardigd; de (deels gescheurde) cilinders en assen dienen ingrijpend te worden gereviseerd. Veel kleinere onderdelen moeten worden gereconstrueerd en gereviseerd. Al een aantal jaren geleden is een nieuwe stoomketel voor de locomotief vervaardigd.
|
 |
De loc te Hoorn aan het begin van het restauratieproces...
|
... en zoals hij er uiteindelijk uit moet gaan zien!
|
